بازخوانی ادبیات ملل

سلسله جلسات بازخوانی ادبیات ملل
 
گزارش نشست بازخوانی رمان «بیگانه»
ساعت ۱۱:٢٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/٥/۳  

گزارش نشست بازخوانی رمان «بیگانه» اثر آلبر کامو

از سلسله جلسات بازخوانی ادبیات ملل

 

 

عکس و گزارش : رضا میرکریمی

 

جلسه بازخوانی رمان «بیگانه» اثر درخشان آلبر کامو، از سری جلسات بازخوانی ادبیات ملل- فصل ادبیات فرانسه- عصر روز پنجشنبه 25 ام تیرماه در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.

پس از آنکه نکاتی درباره زندگی و آثار آلبر کامو ارائه شد، علیرضا ایرانمهر به عنوان اولین سخنران صحبت‌های خود را با ذکر دلایل اهمیت آلبر کامو در ادبیات فرانسه و جهان آغاز کرد. وی سپس با ارائه توضیحاتی درباره فلسفه اگزیستانسیالیسم و نهیلیسم، ‌به این نکته اشاره کرد که گرچه کامو خود را اگزیستانسیالیست نمی دانست اما رگه هایی از این این فلسفه در نگاه او وجود داشت.

ایرانمهر «بیگانه» را رمانی درباره موقعیت انسان در هستی دانست و با پرداختن به ابعاد شخصیت اصلی رمان، مورسو، مهم‌ترین پرسش را این دانست که «چرا مورسو این‌طور سرد و بی‌تفاوت رفتار می‌کند؟». وی اظهار داشت که «مورسو بی‌تفاوت و بی‌عاطفه نیست؛ بلکه رنجی عمیق می برد از اینکه نمی‌تواند با آدم‌های گرفتار جامعه‌ی طاعون‌زده گفتمانی برقرار کند.»

نویسنده «ابرصورتی» در ادامه صحبت‌هایش به مقایسه مورسو با سقراط و مسیح پرداخت و وضعیت این سه و سرنوشت‌‌شان را به نوعی شبیه به هم دانست.

سخنران دوم جلسه، مصطفی علیزاده بود. وی بیگانه را از دو منظر قابل بررسی دانست: یک، منظر هستی‌شناسانه و ابزورد. و دیگری، از منظر روابط اجتماعی بستر داستان. او با تمرکز بر دیدگاه نخست، و ارائه شواهد متعددی از متن، به بررسی شخصیت مورسو و تحلیل عملکرد او پرداخت و اشاراتی به تاتر معناباختگی نیز نمود. سپس با توجه به ستینگ داستان و رابطه الجزایر و فرانسه در آن دوره زمانی، و نیز ذکر این نکته کلیدی که دادگاه مورسو به جای آنکه متمرکز بر ماجرای قتل یک عرب توسط او باشد، بر بی عاطفگی وی نسبت به مادرش تاکید دارد، به بررسی دلالت‌های اجتماعی وقایع رمان پرداخت.

سردبیر «کافه‌داستان»، سپس با اشاره به سه‌گانه‌ی پوچی کامو، به مقایسه سیزیف، قهرمان اسطوره‌ای پوچی و کالیگولا به عنوان قهرمان تاریخی پوچی و مورسو، قهرمان مدرن آن پرداخت و گفت: «همانطور که در افسانه سیزیف گفته می‌شود که طغیان واقعی علیه بی‌معنایی و پوچی زندگی، نه خودکشی، بلکه ادامه زندگی است، در بیگانه هم می‌بینیم که در انتهای داستان، مورسو به مکاشفه‌ای دست یافته و از رخوتی که او را دربرگرفته خارج شده و به زیستن به هر شکل ممکن می اندیشد.

در ادامه، برخی از حاضرین جلسه با طرح سوالات یا ارائه نظراتشان در بحث پیرامون «بیگانه» شرکت کردند. آزاده حسینی ضمن بیان نکاتی درباره ویژگی‌های تاتر و داستان ابزورد، به تفاوت‌های میان ابزوردِ بکت و دوراس و پینتر با کامو و سارتر اشاره کرد. همچنین رامبد خانلری، راوی رمان بیگانه را خونسردترین راوی ادبیات داستانی جهان دانست و با اشاره به ویژگی‌های این راوی و مقایسه با نمونه‌های دیگر، آن را ستایش کرد. آلاله سلیمانی و علی بهمرام و چند تن دیگر از حاضرین نیز دیدگاه های خود را مطرح کردند.

بیست و سومین جلسه بازخوانی ادبیات ملل، با دعوت از حاضرین و علاقمندان ادبیات داستانی به شرکت در جلسه ماه آینده که اختصاص به رمان «پاک کن ها» نوشته آلن رب گریه دارد، به کار خود پایان داد.