بازخوانی ادبیات ملل

سلسله جلسات بازخوانی ادبیات ملل
 
خداحافظ گری کوپر بازخوانی شد
ساعت ۱۱:۱٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/٧/۸  

 

گزارش جلسه خداحافظ گری کوپر

«خداحافظ گری کوپر» اثر ماندگار رومن گاری، در بیست و پنجمین جلسه از سری جلسات بازخوانی ادبیات ملل، عصر روز پنجشنبه 26 ام شهریور در خانه اندیشمندان علوم انسانی بازخوانی و بررسی شد.

در ابتدای جلسه آزاده حسینی درباره زندگی شخصی و حرفه‌ای رومن گاری نکاتی را بیان کرده و سپس سمیه نوروزی، مترجم ادبیات فرانسه، به عنوان اولین سخنران صحبتهای خود را درباره رومن گاری و رمان خداحافظ گری کوپر آغازکرد. او با ذکر حقایقی از زندگی رومن گاری و مقایسه آن با زندگی و طرز تفکر «لنی»، شخصیت اول رمان، این دو را در تطابق با یکدیگر دانست و گفت: «به نظرم رومن گاری، لنی را ساخته برای جبران انچه دوست داشته خودش باشد و نبوده؛ خودش مشهور بوده و لنی فرار کرده؛ خودش عاشق بود و لنی همه را ترک می‌کند. یعنی قهرمانی خلق کرده که آنچه را خود دوست داشته و نتوانسته، او انجام دهد و جالب اینکه وقتی در آخر لنی قواعد این دنیا را می‌پذیرد، انگار نابود می‌شود..»

این مترجم آثار رومن گاری در ادامه به این نکته اشاره کرد که در قسمت اول رمان، شخصیت‌ها و راوی از نگرانی ها و دغدغه‌هایی حرف می‌زنند و در قسمت دوم این دغدغه ها و نگرانی هایی که درباره اش حرف زده شده، بسط پیداکرده و روشن می‌شود. وی همچنین با ذکر این مطلب که: «در بخش اول رمان، شعری که نوعی بازی است آمده که می پرسد چه کسی شیرینی را برداشته... که عیناً در بخش دوم هم این بازی و شعر توسط کشیش تکرار می شود. فکر می‌کنم که نویسنده با آوردن این بازی و تکرار آن، می‌خواهد بگوید که این شیرینی اصلا وجود نداشته و نبوده که کسی آن را بدزدد»، این مساله فوبیای علم را در برخی آثار دیگر رومن گاری هم مشهود دانست.

سخنران بعدی سیدامین حسینیون بود که به ذکر دو نکته در رمان خداحافظ گری کوپر پرداخت: یکی شخصیت لنی و دومی طنز اثر. حسینیون این رمان را رمانی آیرونیک یا کنایی و شخصیت لنی را نیز کاملا ایرونیک دانست و افزود که همین امر، ساختار کتاب را شکل می دهد.

این رمان نویس افزود: «شخصیت لنی به نوعی ترحم‌برانیگز است و به تعبیر نویسنده انگار جوجه ایست که بی‌دفاع بیرون افتاده و این خود سبب ایجاد موقعیت کمدی می شود. نویسنده برای درک بهتر شخصیت لنی، ارتفاع بالای 2000 متر را ساخته، یعنی دو دنیای بالا و پایین را درست کرده که در دنیای پایین، قهرمان رمان بی‌عرضه و ابله است، اما در آن دنیای بالا، کاملا جدی و محکم و برتر است.»

حسینیون اشاره کرد به اینکه برخلاف طبیعت و ذات ارتفاع و بلندی، آدم های آن بالا آدم‌های فراری و وامانده هستند که این کار رومن گاری را جالب و بدیع دانست و گفت «انگار نویسنده رمان، المپی درست کرده و داستان خداحافظ گری کوپر می‌شود داستان فرود یکی از آن خدایان به دنیای ما که البته کاری از دستش بر نمی آید.»

سپس مصطفی علیزاده که اجرای برنامه را بر عهده داشت، با تشریح نمادهای برف و کوهستان در رمان گفت: «برف نمادی از سفید و پاکی است و در رمان هم می بینیم که انگار در ارتفاع برفی، همه چیز پاک است. و در مقابل، در ارتفاع صفر و در شهر، تعهدی به اصول اخلاقی حاکم نیست. و علاوه بر آن، برفی و محیط برفی و زمستانی، می تواند ما را به سمت سردی عاطفی و روابط رهنمون شود.» وی همچنین به کارکرد نمادین فصول سال در رمان اشاره کرده و گفت « در داستان وقتی لنی به ارتفاع صفر و به شهر قدم می گذارد و زندگی می کند، فصل تابستان اس و می دانیم که همانطور که بهار را متناظر با تولد و نوزادی می دانند، و زمستان را معادل پیری، تابستان هم می تواند متناظر با دوره جوانی باشد. و و انگار که لنی با زندگی در شهر، تازه دارد به بلوغ اجتماعی می رسد.»

در ادامه جلسه، ضمن بیان نظرات نیز پرسش و پاسخ ها حاضرین و سخنرانان، محمدحسن شهسواری، نویسنده و مدرس ادبیات داستانی، نکاتی را درباره راوی در رمان خداحافظ گری کوپر مطرح کرد و راوی را «سوم شخص»ی دانست که مدام در پسِ یکی از کاراکترهای داستان یا گروهی از آنها قرار می‌گیرد. شهسواری همچنین نکاتی را درباره ادبیات فرانسه و تاثیر آن بر ادبیات داستانی جهان و همچنین درباره مقبولیت عام اکثر آثار داستانی ادبیات فرانسه و به طور خاص رومن گاری مطرح کرد.

 بیست و پنجمین جلسه بازخوانی ادبیات ملل، با دعوت از حاضرین و علاقمندان ادبیات داستانی به شرکت در جلسه ماه آینده که اختصاص به رمان «ترجیع گرسنگی» نوشته لوکلزیو دارد، به کار خود پایان داد.

 گروه گزارش